Баласын өнермен серіктесіп тәрбиелеген суретші
#АтаАнаҮні
Мөлдір Қарубайқызы
Еркін сүретші
Интервьюер: Құралай Жарқымбаева
Еркін сүретші
Интервьюер: Құралай Жарқымбаева
«Мен қызымды бала сияқты емес, тұлға ретінде көремін. Алғаш рет ана болғасын, ата-ана болуға дайын болмайсың ғой, сондықтан баламды еркін өсірейін, оған үлкен адам сияқты қарайын дедім. Қызыма барлығын рұқсат етемін. Және бұның барлығын қызым түсінеді, өзін өте еркін ұстайды. Бұл маған өте ұнайды.
Әрдайым супер ата-ана болуға міндетті емеспін деген кездерім болды. Басқа балаларға қарап, қызымды оқуға дайындамағаным үшін, өзімді мінсіз емес екенімді түсіндім. Бірақ мінсіз ана болуға міндетті емеспін деп, қызымды еркін өсіруге тырыстым».
Әрдайым супер ата-ана болуға міндетті емеспін деген кездерім болды. Басқа балаларға қарап, қызымды оқуға дайындамағаным үшін, өзімді мінсіз емес екенімді түсіндім. Бірақ мінсіз ана болуға міндетті емеспін деп, қызымды еркін өсіруге тырыстым».
Мінсіз ана болуға міндетті емеспін деп, қызымды еркін өсіруге тырыстым.
«Мен қызымды бала сияқты емес, тұлға ретінде көремін. Алғаш рет ана болғасын, ата-ана болуға дайын болмайсың ғой, сондықтан баламды еркін өсірейін, оған үлкен адам сияқты қарайын дедім. Қызыма барлығын рұқсат етемін. Және бұның барлығын қызым түсінеді, өзін өте еркін ұстайды. Бұл маған өте ұнайды.
Әрдайым супер ата-ана болуға міндетті емеспін деген кездерім болды. Басқа балаларға қарап, қызымды оқуға дайындамағаным үшін, өзімді мінсіз емес екенімді түсіндім. Бірақ мінсіз ана болуға міндетті емеспін деп, қызымды еркін өсіруге тырыстым».
Әрдайым супер ата-ана болуға міндетті емеспін деген кездерім болды. Басқа балаларға қарап, қызымды оқуға дайындамағаным үшін, өзімді мінсіз емес екенімді түсіндім. Бірақ мінсіз ана болуға міндетті емеспін деп, қызымды еркін өсіруге тырыстым».
Ана рөлі мен өнер бір-біріне қалай әсер етті.
«Менің аналық болмысым өнер жолыма өз әсерін берді. Бойымда батылдық пен сенім көбірек пайда болды, өйткені сен анасың, өз балаңды үнемі қорғауда боласың, қасқыр сияқты мінезің пайда болады. Бұрын менде ондай мінез болмайтын, мен әлжуас, көнбіс болатынмын. Балам пайда болғаннан бері «жоқ» дегенді айтуға үйрендім. Балаң үшін тұрасың ғой. Сондай кезде менің өнерім қатты өзгерді: еркін, батыл бола бастады. Бір адамның өміріне жауаптысың ғой, сондықтан әлсіз, бала сияқты болып жүрмейсің, сол сәтте өзің өсіп кетесің. Сондықтан да менің өнерімде жарқын түстер, батылдық келе бастады. Ешкімнен қорықпайтын болдым. Біреудің идеясы, біреудің ойы дегенге қарамайтын картиналар келе бастады.
Өнер де менің аналық болмысыма оң әсерін қалдырды. Мен үшін өнер — ол терапия, мен оны еңбек, қиын жұмыс деп қабылдамаймын. Мен өнерім барына қуанамын. Қиыншылықта, ауыр кездердің бәрінде сурет салсам, мен кәдімгідей рақаттанып қаламын. Керісінше, сурет сала алмай кетсем, қиналам. Ана атанған кезде, мен бірнеше жыл сурет сала алмай қалдым. Бар назарым балада болды. Суретті басында 2 жылға тастадым. Одан кейін 2 айлық симпозиумға барып келдім. Сол өнерге қайтуым көңілімді көтерді. Баланың көңілі де жақсы болды. Ана болуды да, суретші болуды да қатар алып жүрмін.
Балам дүниеге келгенде, мен мұғалім болдым. Оның арқасында ұстаздық кәсібилігім де нығайды. Оғанға дейін толыққанды өзімді мұғалім ретінде сезінбейтінмін, қорқатынмын. Ішімнен не үйрете аламын деген сұрақтар болатын».
«Менің аналық болмысым өнер жолыма өз әсерін берді. Бойымда батылдық пен сенім көбірек пайда болды, өйткені сен анасың, өз балаңды үнемі қорғауда боласың, қасқыр сияқты мінезің пайда болады. Бұрын менде ондай мінез болмайтын, мен әлжуас, көнбіс болатынмын. Балам пайда болғаннан бері «жоқ» дегенді айтуға үйрендім. Балаң үшін тұрасың ғой. Сондай кезде менің өнерім қатты өзгерді: еркін, батыл бола бастады. Бір адамның өміріне жауаптысың ғой, сондықтан әлсіз, бала сияқты болып жүрмейсің, сол сәтте өзің өсіп кетесің. Сондықтан да менің өнерімде жарқын түстер, батылдық келе бастады. Ешкімнен қорықпайтын болдым. Біреудің идеясы, біреудің ойы дегенге қарамайтын картиналар келе бастады.
Өнер де менің аналық болмысыма оң әсерін қалдырды. Мен үшін өнер — ол терапия, мен оны еңбек, қиын жұмыс деп қабылдамаймын. Мен өнерім барына қуанамын. Қиыншылықта, ауыр кездердің бәрінде сурет салсам, мен кәдімгідей рақаттанып қаламын. Керісінше, сурет сала алмай кетсем, қиналам. Ана атанған кезде, мен бірнеше жыл сурет сала алмай қалдым. Бар назарым балада болды. Суретті басында 2 жылға тастадым. Одан кейін 2 айлық симпозиумға барып келдім. Сол өнерге қайтуым көңілімді көтерді. Баланың көңілі де жақсы болды. Ана болуды да, суретші болуды да қатар алып жүрмін.
Балам дүниеге келгенде, мен мұғалім болдым. Оның арқасында ұстаздық кәсібилігім де нығайды. Оғанға дейін толыққанды өзімді мұғалім ретінде сезінбейтінмін, қорқатынмын. Ішімнен не үйрете аламын деген сұрақтар болатын».
«Балам пайда болғаннан бері “жоқ” дегенді айтуға үйрендім».
Өнер де менің аналық болмысыма оң әсерін қалдырды.
«Мен үшін өнер — ол терапия, мен оны еңбек, қиын жұмыс деп қабылдамаймын. Мен өнерім барына қуанамын. Қиыншылықта, ауыр кездердің бәрінде сурет салсам, мен кәдімгідей рақаттанып қаламын. Керісінше, сурет сала алмай кетсем, қиналам. Ана атанған кезде, мен бірнеше жыл сурет сала алмай қалдым. Бар назарым балада болды. Суретті басында 2 жылға тастадым. Одан кейін 2 айлық симпозиумға барып келдім. Сол өнерге қайтуым көңілімді көтерді. Баланың көңілі де жақсы болды. Ана болуды да, суретші болуды да қатар алып жүрмін.
Балам дүниеге келгенде, мен мұғалім болдым. Оның арқасында ұстаздық кәсібилігім де нығайды. Оғанға дейін толыққанды өзімді мұғалім ретінде сезінбейтінмін, қорқатынмын. Ішімнен не үйрете аламын деген сұрақтар болатын».
«Мен үшін өнер — ол терапия, мен оны еңбек, қиын жұмыс деп қабылдамаймын. Мен өнерім барына қуанамын. Қиыншылықта, ауыр кездердің бәрінде сурет салсам, мен кәдімгідей рақаттанып қаламын. Керісінше, сурет сала алмай кетсем, қиналам. Ана атанған кезде, мен бірнеше жыл сурет сала алмай қалдым. Бар назарым балада болды. Суретті басында 2 жылға тастадым. Одан кейін 2 айлық симпозиумға барып келдім. Сол өнерге қайтуым көңілімді көтерді. Баланың көңілі де жақсы болды. Ана болуды да, суретші болуды да қатар алып жүрмін.
Балам дүниеге келгенде, мен мұғалім болдым. Оның арқасында ұстаздық кәсібилігім де нығайды. Оғанға дейін толыққанды өзімді мұғалім ретінде сезінбейтінмін, қорқатынмын. Ішімнен не үйрете аламын деген сұрақтар болатын».
Баланың өнер ортасында өсуі
«40-нан шыға сала, балам неше түрлі көрмеде және олардың ашылуында болды. Ол менің күнде сурет салатынымды көріп өскен бала. Менің шеберханам үйде, сондықтан көз алдында жұмыс істеймін. Ол бірге толмай жатып, қасыма отырғызып, сурет салдыртатынмын.Үлкен үлкен холсттар беретінмін. Шеберханаларға бірге алып баратынмын. Косметикамен де сурет салып кететін уақыты болған, үйдегі керегелер де назардан тыс қалмады.
Баланың шығармашылық ортада өсуі оған жақсы әсер етеді деп ойлаймын. Өйткені бала еркін өседі. Жолдасым да, мен де еркін адамдармыз. Кейде әкесі басқаша тәрбиелегісі келеді, бірақ менің қасымда ол еркін боп өсіп келе жатыр. Барынша еркін болғаны басқа адамға зиянын тигізеді деп ойламаймын. Біз қызымыздан агрессия сияқты эмоцияларды байқамаймыз, керісінше эмпат, жақсы бала боп өсіп келе жатыр.
Қызымның осындай болмысының қалыптасуына өнер әсер етті деп ойлаймын. Оны жоспарлап жасамадым, табиғи жолмен келді. Өйткені шығармашылық ортада: күйеуім де, мен де суретші. Өнермен айналысқаннан кейін, оған тансық нәрсе емес. Әрдайым жанымызда жүреді, бәрін көреді, жан-жағының бәрі өнер, картиналар. Баратын жері - галерея. Бір қызығы, кішкентай болып, жасы 7−8 болса да, өнерді түсінеді, өз интерпретациясын жасап, ойын айтып береді. Осының барлығының жамандығы жоқ шығар деп ойлаймын.
Өнер ортасында өсу балаға сезімтал, нәзік, еркін, эмпат болуды үйретеді. Батыл болуды да үйретіп жатырмыз, біздің қызымыз өте нәзік. Сырт жаққа шыққанда, өзімен жасты балалармен байланысқа шығуды қорқақтайды, араласып кетуі біраз қиындау секілді. Бірақ үлкен кісілермен бірден тіл табысып кетеді. Неге олай болғанын білмеймін, балалардың көретін мультфильмдерін қарайды, бірге жүреді. Енді-енді жөнделіп келе жатқан сияқты. Кішкентай кезінде қатты қорқақтайтын.
Өнермен байланыс баланың өз қалауын жақсырақ тануға көмектесе алады деп ойлаймын. Менің қызым, айтып кеткенімдей, өзін еркін ұстайды. Тойға барсақ, ортаға шығып, билеп кетеді. Мұражайға барсақ та, еркін жүреді. Мысалы, мен кішкентай кезімде еркін болған жоқпын, ұялшақ болатынмын, адамдарды көрсем, тығылып қалатынмын. Ортаға шығып билеуге ұялатынмын. Өскен кезде де, сахнаға шыққанымда, дірілдеп тұратынмын. Қызымда ондай қорқыныш жоқ, сонысы ұнайды. Қызым өз шекарасын сақтай біледі. Біреу орынсыз қалжындаса, бетінен сүйем десе, «жоқ» деп қайтара алады. Осының барлығы өнердің ортасында жүргеннен шығар деп ойлаймын.
Баламның өнер ортасында өсуі оның қарым-қатынасына қатты әсер етеді. Менің құрбыларыммен өте еркін сөйлеседі. Мен телефонмен сөйлесіп отырсам, жармасып, менің құрбыларыммен құрбы, достарыммен дос болып алған. Өз ортасында да еркін. Қарап тұрсам, концерттерде де еркін тұрады, күледі, жүреді, билейді, еркін сөйлейді. Қызымыз орысша сөйлеген соң, қазақ мектебіне беріп қойдым. Содан шамалы оқуынан қиналып қалып жатыр, бірақ оны да реттеп аламыз деп ойлаймын. Мен оны асықтырмаймын, бір уақыты келгенде оқып кетеді деп ойлаймын. Бірақ осы жағдай үшін өзімді көп кінәлаймын.
Мұндай балалықтың екінші жағы да бар деп ойлаймын. Күйеуім «Бұл бала тым еркін, ертең қиын болуы мүмкін», — деп айтады. Бірақ бұны өсе келе өмір көрсетеді. Ең бастысы өзіне сенімді болса, ешқандай қиындық тумайды деп үміттенем. Бізді осы күнге дейін сенімсіздік құртып келді деп ойлаймын. Өзімнің ұялып қалғанымнан, көп нәрсеге жетпей қалып, қысылып қалған кездерімді білемін. Бала туғаннан кейін біраз жылдан соң, өзімізді сенімді ұстап, өзімізге келіп жатырмыз. Қызымның ерте бастап жатқаны дұрыс шығар деп ойлаймын» .
«40-нан шыға сала, балам неше түрлі көрмеде және олардың ашылуында болды. Ол менің күнде сурет салатынымды көріп өскен бала. Менің шеберханам үйде, сондықтан көз алдында жұмыс істеймін. Ол бірге толмай жатып, қасыма отырғызып, сурет салдыртатынмын.Үлкен үлкен холсттар беретінмін. Шеберханаларға бірге алып баратынмын. Косметикамен де сурет салып кететін уақыты болған, үйдегі керегелер де назардан тыс қалмады.
Баланың шығармашылық ортада өсуі оған жақсы әсер етеді деп ойлаймын. Өйткені бала еркін өседі. Жолдасым да, мен де еркін адамдармыз. Кейде әкесі басқаша тәрбиелегісі келеді, бірақ менің қасымда ол еркін боп өсіп келе жатыр. Барынша еркін болғаны басқа адамға зиянын тигізеді деп ойламаймын. Біз қызымыздан агрессия сияқты эмоцияларды байқамаймыз, керісінше эмпат, жақсы бала боп өсіп келе жатыр.
Қызымның осындай болмысының қалыптасуына өнер әсер етті деп ойлаймын. Оны жоспарлап жасамадым, табиғи жолмен келді. Өйткені шығармашылық ортада: күйеуім де, мен де суретші. Өнермен айналысқаннан кейін, оған тансық нәрсе емес. Әрдайым жанымызда жүреді, бәрін көреді, жан-жағының бәрі өнер, картиналар. Баратын жері - галерея. Бір қызығы, кішкентай болып, жасы 7−8 болса да, өнерді түсінеді, өз интерпретациясын жасап, ойын айтып береді. Осының барлығының жамандығы жоқ шығар деп ойлаймын.
Өнер ортасында өсу балаға сезімтал, нәзік, еркін, эмпат болуды үйретеді. Батыл болуды да үйретіп жатырмыз, біздің қызымыз өте нәзік. Сырт жаққа шыққанда, өзімен жасты балалармен байланысқа шығуды қорқақтайды, араласып кетуі біраз қиындау секілді. Бірақ үлкен кісілермен бірден тіл табысып кетеді. Неге олай болғанын білмеймін, балалардың көретін мультфильмдерін қарайды, бірге жүреді. Енді-енді жөнделіп келе жатқан сияқты. Кішкентай кезінде қатты қорқақтайтын.
Өнермен байланыс баланың өз қалауын жақсырақ тануға көмектесе алады деп ойлаймын. Менің қызым, айтып кеткенімдей, өзін еркін ұстайды. Тойға барсақ, ортаға шығып, билеп кетеді. Мұражайға барсақ та, еркін жүреді. Мысалы, мен кішкентай кезімде еркін болған жоқпын, ұялшақ болатынмын, адамдарды көрсем, тығылып қалатынмын. Ортаға шығып билеуге ұялатынмын. Өскен кезде де, сахнаға шыққанымда, дірілдеп тұратынмын. Қызымда ондай қорқыныш жоқ, сонысы ұнайды. Қызым өз шекарасын сақтай біледі. Біреу орынсыз қалжындаса, бетінен сүйем десе, «жоқ» деп қайтара алады. Осының барлығы өнердің ортасында жүргеннен шығар деп ойлаймын.
Баламның өнер ортасында өсуі оның қарым-қатынасына қатты әсер етеді. Менің құрбыларыммен өте еркін сөйлеседі. Мен телефонмен сөйлесіп отырсам, жармасып, менің құрбыларыммен құрбы, достарыммен дос болып алған. Өз ортасында да еркін. Қарап тұрсам, концерттерде де еркін тұрады, күледі, жүреді, билейді, еркін сөйлейді. Қызымыз орысша сөйлеген соң, қазақ мектебіне беріп қойдым. Содан шамалы оқуынан қиналып қалып жатыр, бірақ оны да реттеп аламыз деп ойлаймын. Мен оны асықтырмаймын, бір уақыты келгенде оқып кетеді деп ойлаймын. Бірақ осы жағдай үшін өзімді көп кінәлаймын.
Мұндай балалықтың екінші жағы да бар деп ойлаймын. Күйеуім «Бұл бала тым еркін, ертең қиын болуы мүмкін», — деп айтады. Бірақ бұны өсе келе өмір көрсетеді. Ең бастысы өзіне сенімді болса, ешқандай қиындық тумайды деп үміттенем. Бізді осы күнге дейін сенімсіздік құртып келді деп ойлаймын. Өзімнің ұялып қалғанымнан, көп нәрсеге жетпей қалып, қысылып қалған кездерімді білемін. Бала туғаннан кейін біраз жылдан соң, өзімізді сенімді ұстап, өзімізге келіп жатырмыз. Қызымның ерте бастап жатқаны дұрыс шығар деп ойлаймын» .
Ал сіз балаңыздың еркіндігінен қорқасыз ба?
Немесе өзіңіз бала кезде қандай болдыңыз?
Немесе өзіңіз бала кезде қандай болдыңыз?
Өнердегі балалық шақ: Мөлдірдің ұсыныстары
Барлық адам өмірге келгенде, сурет сала алады.
Ол дақ қоя ма, сызық сала ма, мүсін жасай ма - бұның барлығы қолмен жасалғаннан кейін өнер деп аталады.
12 жасқа дейінгі балаларға дұрыс салуды үйретудің еш қажеті жоқ.
Бала шектеусіз еркін салуы керек.
Ішіндегі барлық эмоциясын шығарғаны дұрыс.
Қасында отырып, көмектесуге болады, бірақ көбінесе өзі сурет салғаны жақсы.
Салған суретіне мән беріңіз. Мақтау айтыңыз.
Балаға ыңғайлы орта жасаған жөн: мысалы, бір бөлмені арнап, жерге қағаз жайып, бояумен жұмыс жасауға рұқсат беру керек.
Көшіртіп салу, бір нәрсеге қарап салу тәжірибелерін де қосуға болады. Бірақ ең бастысы — өз ойымен салған суреттер.
Балалар бояу шашқанды жақсы көреді, ол кезеңнен кішкентай кезінде өту керек.
12 жастан асқаннан кейін, бала сурет өнеріне барам десе, сол кезден оған академиялық сурет, базалық сурет дегенді үйретуге болады. Оған дейін балаларға еркін сурет салуға мүмкіндік берген жөн.
Егер сізге ата-аналардың осындай шынайы әңгімелері жақын болса,
Bridges and Feelings жобасында біз күнделікті өмірдің қарапайым сәттерінде баланың эмоциясы мен дағдылары қалай қалыптасатынын байқауға және түсінуге көмектесеміз.
Bridges and Feelings жобасында біз күнделікті өмірдің қарапайым сәттерінде баланың эмоциясы мен дағдылары қалай қалыптасатынын байқауға және түсінуге көмектесеміз.
© 2025 ТОО «Kinspire» | проект Bridges and Feelings. Все материалы защищены законодательством РК.
